Trust ve Miras Hukuku
Her Teksaslının Sahip Olması Gereken 5 Miras Planlaması Belgesi
Katkıda Bulunanlar
Burcu Yildiz
Yayın Tarihi
Okuma Süresi
6 dk okuma
Çoğu kişi miras planlamasını sadece "vasiyetname hazırlamak" olarak düşünür. Vasiyetname elbette önemlidir ama yalnızca ölümünüzü kapsar. Komada olduğunuzda faturalarınızı kimin ödeyeceğini, kendiniz karar veremediğinizde tıbbi kararları kimin alacağını ya da siz vefat etmeden, sadece karar veremez hâle geldiğinizde çocuklarınıza kimin bakacağını belirlemez. Teksas hukuku, ikisini birden kapsayan beş temel belge tanır. Her birinin ne işe yaradığını ve ihmal edilirse neler olabileceğini aşağıda bulabilirsiniz.
1. Vasiyetname
Vasiyetname, mal varlığınızın kime kalacağını ve küçük çocuklarınız varsa onlara kimin vasi olarak atanmasını istediğinizi belirler. Teksas'ta geçerli bir vasiyetname hazırlamak için genellikle 18 yaşını doldurmuş olmanız (ya da evli olmanız ya da silahlı kuvvetler mensubu olmanız), aklî dengenizin yerinde olması ve vasiyetnamenin yazılı olması, imzalanması ve en az 14 yaşındaki iki tanık huzurunda tanıklanması gerekir. Teksas ayrıca tamamen kendi el yazınızla yazılıp imzalanan, tanık gerektirmeyen "holografik" vasiyetnameleri de geçerli sayar. El yazısıyla hazırlanmış bir vasiyetnamenin ise itiraza uğrama ya da yanlış yorumlanma riski, bir avukat yardımıyla hazırlanana göre çok daha yüksektir. Bu yüzden holografik seçeneği yedek çözüm olarak görmek daha doğrudur.
2. Yasal Kalıcı Vekâletname
Bu belge, siz kendi finansal işlerinizi yönetemez duruma geldiğinizde sizin adınıza hareket edecek bir vekil (agent) belirler. Teksas bu konuda standart bir form sunar. Vasiyetnameden farklı olarak tanık gerektirmez ancak imzalanması ve noter huzurunda onaylanması gerekir. Ayrıca belgenin "kalıcı" sayılabilmesi için, sizin karar veremez hâle gelmenizden sonra da geçerliliğini koruyacağını açıkça belirtmesi şarttır. Böyle bir belge yoksa ve siz karar veremez duruma gelirseniz, ailenizin sadece ipotek ödemesi ya da banka hesaplarınıza erişebilmesi için mahkemeye başvurup bir vasi ataması istemesi gerekebilir.
3. Sağlık Vekâletnamesi
Sağlık vekâletnamesi, siz kendiniz karar veremediğinizde sağlık kararlarınızı sizin adınıza alacak bir vekil belirler. Bu belge, finansal vekâletnameden ayrı olarak düzenlenir. Usulüne uygun düzenlenip vekilinize teslim edildikten sonra, siz iptal etmediğiniz ya da karar verme yetinizi yeniden kazanmadığınız sürece süresiz olarak geçerli kalır ve vekilinize tıbbi kayıtlarınızı inceleme, tedaviyi kabul etme ya da reddetme yetkisi verir.
4. Hekimlere Yönerge (Yaşam Vasiyeti)
Bazen "yaşam vasiyeti" olarak da anılan bu belge, sağlık vekâletnamesinden farklı işler. Temel amacı tedaviye ilişkin tercihlerinizi doğrudan kayda geçirmektir. Sağlık vekâletnamesi ise sizin adınıza sağlık kararları verecek bir vekil atar. Teksas hukukuna göre, karar verme yetisine sahip bir yetişkin, terminal ya da geri dönüşü olmayan bir durumu olduğunda ve tedaviyle ilgili kararlarını veremez ya da iletemez hâle geldiğinde yaşamı sürdürücü tedavinin uygulanmasını, uygulanmamasını veya sonlandırılmasını isteyip istemediğini yazılı bir yönergeyle belirtebilir. İki belge birlikte çalışır. Yönerge ne istediğinizi kayda geçirir, sağlık vekâletnamenizle atadığınız vekil ise siz karar veremediğinizde ona verdiğiniz yetki çerçevesinde sağlık kararlarını verebilir.
5. İhtiyaç Öncesinde Vasi Beyanı
Bu belge çoğu zaman gözden kaçar. Siz karar veremez duruma gelir ve bir vesayet süreci gerekli hâle gelirse, mahkemenin kişiliğiniz ya da mal varlığınız için kimi vasi olarak atamasını istediğinizi önceden belirlemenizi sağlar. Teksas hukuku bu belgeyi kimin vasi olarak atanmasını istemediğinizi belirtmek için de kullanmanıza izin verir. Bu belge yoksa ve mahkeme sizin için bir vasi atamak zorunda kalırsa, hâkim kanunda belirlenen öncelik sırasına ve önündeki delillere göre karar verir ve bu kişi sizin seçeceğiniz kişi olmayabilir.
Vekâletname ile vasi beyanı birbirinin yerine geçmez. Vekâletname, vekilinizin mahkeme sürecine hiç gerek kalmadan hareket etmesini sağlar. Vasi beyanı ise ancak bu planlamaya rağmen bir mahkeme süreci gerekli hâle gelirse devreye girer. Bu durum, örneğin geçerli bir vekâletname yoksa ya da vekil görevini gerektiği gibi yerine getirmiyorsa ortaya çıkabilir.
Beş Belgenin Karşılaştırması
| Belge | Neyi Kapsar | Kimler İçin |
|---|---|---|
| Vasiyetname | Ölüm sonrası mal paylaşımı ve küçük çocuklara vasi ataması | Varlıklarının akıbetini kontrol etmek isteyen herkes |
| Yasal Kalıcı Vekâletname | Karar veremez durumdayken finansal ve mülkle ilgili kararlar | Mülkü, banka hesabı olan ya da fatura ödeyen herkes |
| Sağlık Vekâletnamesi | Karar veremez durumdayken sağlık kararları | Güvendiği birinin tıbbi kararları vermesini isteyen herkes |
| Hekimlere Yönerge | Yaşam sonu tedavi tercihleri | Kendi tercihlerini doğrudan belgelemek isteyen herkes |
| Vasi Beyanı | Vasi tercihini önceden belirlemek | Bir mahkeme vesayet sürecinden endişe duyan herkes |
Bu Belgeleri İhmal Ederseniz Neler Olur
Vasiyetsiz vefat ederseniz, Teksas'ın varsayılan miras kuralları kimin ne miras alacağını belirler ve sonuç çoğu zaman insanları şaşırtır. Örneğin evliyseniz ve önceki bir ilişkinizden çocuklarınız varsa, eşiniz ortak mülkiyetteki tüm varlığa otomatik olarak sahip olmaz. O çocuklarınız da bir pay alır. Eşiniz ve çocuğunuz ya da torununuz yoksa mirasınızın akrabalarınız arasında nasıl paylaşılacağına Teksas hukuku karar verir. Anne ve babanızın ikisi de hayattaysa her biri yarı payı alır. Yalnızca biri hayattaysa o ebeveyn yarıyı, kardeşleriniz de diğer yarıyı alır. Vefat etmiş bir kardeşin payı onun çocuklarına geçer. Kardeşiniz veya kardeşlerinizin altsoyu yoksa hayattaki ebeveyn mirasın tamamını alır. Anne ve babanızın ikisi de hayatta değilse kardeşleriniz veya onların altsoyu mirasçı olur, onlar da yoksa miras daha uzak akrabalara geçer. Bu sıra, sizin gerçekte ne isteyeceğinize bakılmaksızın kanunla belirlenir.
Bu varsayılan kurallar duruma göre büyük farklılık gösterir. Sonuç aile yapınıza, mülkün ortak mı yoksa kişisel mülk mü olduğuna ve duruma özgü diğer ayrıntılara bağlıdır. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, sizin mirasınızın nasıl ele alınacağına dair bir öngörü değildir. Bu kuralların sizin durumunuza nasıl uygulanacağını lisanslı bir Teksas avukatıyla görüşün.
Nasıl Yardımcı Olabiliriz
ByLaw, Greater Austin'den Teksas'ın diğer bölgelerindeki topluluklara kadar eyalet genelindeki ailelere bu belgeleri baştan doğru şekilde hazırlamada yardımcı olur. İster sıfırdan başlıyor olun, ister yıllardır güncellenmemiş bir planı gözden geçirmek isteyin, bu beş belgeden hangilerine ihtiyacınız olduğunu size söyleyebilir ve her birinin Teksas hukukunun gerektirdiği şekilde düzenlenmesini sağlayabiliriz.
Sıkça Sorulan Sorular
Beş belgenin hepsine mi ihtiyacım var, yoksa sadece vasiyetname yeterli mi?+
Çoğu yetişkin için beşinin de bulunması faydalıdır, çünkü farklı durumları kapsarlar. Vasiyetname yalnızca ölümden sonra geçerli olur. Diğer dört belge ise siz hayattayken ama kendi adınıza karar veremediğiniz durumlarda sizi korur ve vasiyetnamenin dolduramayacağı bu boşluğu kapatır.
Kendi vekâletnamemi kendim yazabilir miyim, yoksa eyaletin formunu mu kullanmam gerekir?+
Teksas, kalıcı vekâletname için eyaletin standart formunu kullanmanızı zorunlu kılmaz ama bu formu kullanmak ya da aynı yasal şartları karşılayan bir belgeyi avukata hazırlatmak, bir bankanın ya da başka bir kurumun belgeyi kabul etmeyi reddetme olasılığını azaltır.
Başka bir eyaletten Teksas'a taşındıysam, eski miras planlama belgelerim geçerliliğini korur mu?+
Bu, belgenin türüne ve nasıl düzenlendiğine bağlıdır. Eyalet dışında hazırlanmış belgelerinizin sorunsuz geçerli olacağını varsaymak yerine, bunları Teksas'ın kendi düzenleme şartlarına göre bir Teksas avukatına incelettirmeniz faydalı olur.
Bu makalenin içeriği yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Bu sitenin kullanımı avukat-müvekkil ilişkisi tesis etmez. Yasalar, yönetmelikler ve bireysel durumlar zaman içinde değişebileceğinden, durumunuza özgü rehberlik için lütfen bir avukata danışın.